19 ክፍለ ዘመንን መጀመርያ 20 ክፍለ ዘመንን ዝተሰርሑ ካርታታት ወልቃይት

ወልቃይት ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ኣብ ክልል ትግራይ መካትዒ ነጥቢ ኮይኑ ኣሎ። ብታሪኽ ካብ መበል 19 ክፍለ ዘመንን መጀመርያ 20 ክፍለ ዘመንን ዝተሰርሑ ካርታታት ወልቃይት ኣካል ትግራይ ምዃና ዘርእዩ ኮይኖም ምስ ህዝቢ ትግራይ ዘለዋ ባህላውን ብሄራውን ምትእስሳር ዘንፀባርቑ እዮም። ይኹን እምበር ኣብ እዋን መግዛእቲ ጣልያንን ስዒቡ ዝመፅእ ግዝኣታዊ ምትዕርራይን እቲ ከባቢ ብምንቅስቓስ ናብዚ ሕዚ ኣብ ውሽጢ ክልል ኣምሓራ ዘለዎ ደረጅ ኣምሪሑ። እዚ ታሪኻዊ ኵነታት እዚ ነቲ ብዛዕባ መንነትን ምሕደራን ዝካየድ ዘሎ ክትዓት ንምርዳእ ወሳኒ እዩ። ህዝቢ ወልቃይት መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ሓባር ቋንቋን ልምድን ብምጥቃስ ምስ ትግራይ ክጥርነፍ ዘለዎ ሓያል ድሌት ይገልጽ። እቲ ሕቶ ገና እዩ፡ ታሪኻዊ ኣበሃህላታትን ባህላዊ ምትእስሳራትን ኣብቲ ብግርጭትን ለውጥን ዝተለለየ ዞባ ዶባት ዳግማይ ንምግላጽ እኹል ክኸውን ድዩ? መጻኢ ዕድል ወልቃይት ኣብ ሚዛን ተንጠልጢሉ፣ ብታሪኽን ባህጊ ህዝባን ዝተቐረጸ እዩ።